Thưởng phạt trẻ theo từng độ tuổi

Dưới 1 tuổi – Không phạt, không thưởng, không giải thích.

Chỉ nói chuyện như thể bé đã hiểu, nhưng đừng trông đợi gì cả. Bé rất hóng chuyện, bé làm theo tất cả những gì cha mẹ và người xung quanh gợi ý, nhưng đừng hiểu lầm là bé biết nghe lời. Nếu bé làm gì nguy hiểm thì cản trở cũng dễ dàng. Khi bị cản trở thì bé khóc, hãy vỗ về, vuốt ve, ôm ấp. Ở tuổi này, cái cần nhất là sự âu yếm, sự hoà nhịp tình cảm giữa cha mẹ và bé. Nếu bé khóc, Ba Mẹ hãy mếu theo, bé cười, Ba Mẹ hãy cười theo để dỗ dành cho bé dễ chịu.

Từ 1 – 4 tuổi – Khủng hoảng tuổi lên 3 = tuổi lên 2 khủng khiếp

Tuổi này bắt đầu thích làm theo ý mình, bé chẳng hiểu đúng/sai, thiện/ác. Một thiểu số bé đã hiểu lý lẽ, nhưng đa số chưa hiểu, cho nên không thể dặn dò, giải thích gì cả. Cha Mẹ vẫn cứ giải thích để giúp bé mau hiểu chứ đừng trông đợi là bé hiểu.

Lúc này, Ba Mẹ chỉ có thể giúp bé hiểu được cái gì cho phép và cái gì không cho phép bằng cách lập đi lập lại thôi. Nói một cách trắng trợn là dạy trẻ tuổi này như là luyện thú làm xiếc vậy, chỉ có lập đi lập lại thôi, lý lẽ và hình phạt không có tác dụng. Khi bé bị cản trở điều nguy hiểm, bé khóc và mè nheo thì đừng làm theo đòi hỏi của bé, nhưng cũng không cấm bé khóc. Hãy để cho bé khóc để giải toả năng lượng giận.Từ 3 – 6 tuổi – Lựa chọn, chịu trách nhiệm, phần thưởng đơn giản

Đa số trẻ em ở tuổi này hiểu được Quy luật nhân-quả, tức là bé hiểu được lý lẽ. Ba Mẹ cần dành thời gian giải thích cho bé, nhưng nhớ là giải thích RẤT ĐƠN GIẢN nhé.

Ví dụ:

Bé hỏi: “tại sao không cho con đi theo Bố Mẹ đi làm?”

Câu trả lời phức tạp thường gặp: “Vì con chưa trưởng thành, con chưa biết cách làm việc. Chỗ đó là chỗ nghiêm túc, ai cũng phải làm việc, không có chỗ cho con chơi đâu.”

Câu trả lời đơn giản: “Vì Bố Mẹ mới đi làm, và Con thì đi chơi. Khi nào đi chơi thì con được đi nhé, đi làm thì không được đâu.”

Ví dụ khác:

Bé hỏi: Tại sao con không được đánh bạn?

Trả lời phức tạp: Con à, đánh bạn thì bạn đau, bạn khóc, cô giáo sẽ phạt. Nè, Ba Mẹ đánh con thử nha. Đau không? Thấy không, đau lắm, đừng đánh bạn nha. Người tốt không đánh bạn, người xấu mới đánh bạn.”

Trả lời đơn giản: Đánh không vui, đau lắm, chơi mới vui. Mình yêu thương bạn thôi, hôn bạn, ôm bạn thôi nhé. Không đánh nhé.

Ba Mẹ đưa ra 3- 5 lựa chọn cho bé chọn, và bé không được chọn ngoài 3-5 lựa chọn này.

Phần thưởng thường là mua đồ chơi be bé, đi công viên, thêm ½ giờ xem TV, thêm 15 phút game điện thoại, đi nhà sách

Hình phạt là mất ½ giờ xem TV, mất 15 phút game điện thoại, mất đi nhà sách, …

Tuổi 6 – 10  Biết suy nghĩ phức tạp, sẵn sàng tranh luận.

Ba Mẹ cần dành thời gian để trò chuyện về quan điểm cá nhân của Ba Mẹ và của bé. Câu trả lời cần lý lẽ phức tạp và phải có bằng chứng. Cho bé chịu trách nhiệm, lựa chọn, và hưởng hậu quả của mình

Phần thưởng thường là đồ chơi đắt tiền, điện thoại rẻ tiền, máy móc điện tử không quá đắt tiền, chuyến đi du lịch ngắn ngày

Hình phạt là mất đi những thứ kể trên

Tuổi 10 – 15  Khủng hoảng tuổi dậy thì Không thể kiểm soát chặt chẽ, cấm đoán mà giới thiệu cho bé hiểu giới hạn của bản thân, của luật pháp. Giúp bé cách suy luận, tìm cách giải quyết vấn đề. Ba Mẹ cần dành thời gian để tranh luận về nhiều góc nhìn khác nhau của vấn đề, nhiều hướng giải quyết cho một vấn đề, rồi hướng dẫn bé cách lựa chọn lý lẽ và cách giải quyết hợp lý nhất.

Ví dụ như chuyện ông bố Nhật, dẫn con gái teen đi nhậu say mèm rồi đưa con về. Sáng hôm sau, bé gái teen tỉnh dậy thì nhận được thư Bố viết là giới hạn uốn rượu của con chỉ là 2 lon bia và 1 ly rượu là không còn biết gì nữa. Nếu có đi uống với bạn thì đừng vượt quá giới hạn này nhé.

Phần thưởng là điện thoại đắt tiền, quần áo theo trào lưu, chuyến đi du lịch xa, khoá học hè xa nhà. Những phần thưởng lớn này cần có lộ trình dài để có được.

Ví dụ: Bé lau nhà mỗi ngày trong vòng 1 tuần + học bài đủ 1 tiếng mỗi ngày 1 tháng + dọn phòng hằng tuần trong 4 tuần = thì được điện thoại. Mục đích là giúp bé rèn luyện tính kiên trì và ý chí sắc đá.

Tuổi 15 – 18  Tuổi vị thành niên, chuẩn bị thành người lớn

Càng không thể kiểm soát chặt chẽ, cấm đoán, chỉ gợi ý và tin rằng sau mười mấy năm dạy dỗ, chắc chắn phải có gì đó đọng lại trong tâm trí bé. Hãy dành thời gian đi chơi như 2 người trưởng thành để giới thiệu cho bé cách ứng xử của người trưởng thành.

Hãy tranh luận về cuộc đời, những khái niệm trừu tượng và phức tạp như “thế nào là thành công, thất bại, hạnh phúc, cao thượng, quân tử, tiểu nhân, thiện, ác …”

Chỉ có thể thưởng khi bé làm tốt, nhưng không thể phạt khi bé làm sai. Chỉ góp ý như là góp ý với bạn bè, và chuẩn bị để nâng đỡ cho những vấp ngã. Chuẩn bị bài học cho sự vấp ngã để có thể trò chuyện và nâng đỡ tinh thần cho bé.

Comments

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *
*